Jak bezpiecznie ulżyć piekącym i zaczerwienionym oczom po długiej pracy przed komputerem?

W raporcie „Życie przed ekranem. Jak wpływa na wzrok Polaków” przeanalizowano dane GUS, CBOS, UKE, Gemius/PBI, Nielsen Media, ECOO i WHO na temat czasu pracy przed ekranem komputera bądź smartfona. Wyniki porażają. Okazuje się, że przeciętny Polak spędza ponad dziesięć godzin dziennie, kierując wzrok w monitor. Skutkiem tego, są nasilające się uczucie zmęczonych oczu, ich przekrwienie, przesuszenie i wrażenie piasku pod powiekami. Dlaczego tak się dzieje? Jak zmodyfikować sposób pracy przed ekranem, aby poczuć ulgę i chronić wzrok?

Co powoduje pieczenie i zaczerwienienie po pracy przy monitorze?

Najczęstszą przyczyną uczucia podrażnienia lub przesuszenia oczu jest skupianie wzroku na obrazie cyfrowym znajdującym się zbyt blisko twarzy. To zwiększa wymagania w zakresie akomodacji i wergencji, jak zauważa Michał Frączek w artykule „Jak światło niebieskie wpływa na wzrok?”, co wraz ze spowolnionym mruganiem oraz oddziaływaniem parametrów świetlnych ekranu nasila odczuwane dolegliwości w obrębie narządu widzenia. To właśnie te symptomy zachęcają do sięgnięcia po kojąco działające i ochronne krople do oczu.

Urządzenia LCD/LED mają charakterystyczny pik emisji ze szczytem w zakresie 430–455 nm, a to właśnie krótkofalowe niebieskie światło (HEV) może obniżać kontrast i zwiększać dyskomfort wzrokowy przy długotrwałym korzystaniu. Jednocześnie światło niebieskie ma też pożyteczne role (np. wpływ na czujność i rytm dobowy), dlatego nie chodzi o całkowitą eliminację, lecz o rozsądne zarządzanie ekspozycją na nie.

Dodatkowe czynniki pogarszające sytuację to suche powietrze w pomieszczeniu (ogrzewanie, klimatyzacja), noszenie soczewek kontaktowych przez długi czas oraz niekorygowane wady refrakcji. Jeśli dolegliwości zmęczeniowe oczu pojawiają się regularnie lub nasilają, warto udać się na badanie okulistyczne, by wykluczyć inne przyczyny oraz sięgać po ochronne krople do oczu.

Jak pracować zdrowo dla oczu?

Dla dobrej kondycji oczu ważne jest ustawienie monitora. Powinien on znajdować się w odległości około 50-70 cm od twarzy (przy dużych ekranach konieczne jest jej zwiększenie). Przy czym jego środek powinien zostać usytuowany nieco poniżej linii wzroku (kąt patrzenia około 10-20 st. w dół), co ogranicza konieczność szerokiego otwierania powiek i tym samym spowalnia odparowywanie filmu łzowego. Podczas czytania, warto również zwiększyć nieco czcionkę i rozmiar elementów interfejsu, aby ograniczyć nadmierne wytężanie wzroku i zmęczenie oczu.

Korzystne dla komfortu widzenia jest światło rozproszone, dlatego unikaj sytuacji, gdy lampa pada bezpośrednio na ekran. Nie pracuj jednak w ciemności – dopasuj jasność monitora do otoczenia, ponieważ jego blask w kontraście ograniczonego oświetlenia w pomieszczeniu nasila uczucie zmęczenie wzroku.

Wieczorem warto ograniczyć ekspozycję na niebieskie światło, ponieważ ma to wpływ na sen i rytm dobowy. Jednak w ciągu dnia niebieskie światło wspomaga czujność, więc nie należy całkowicie go eliminować.

Jak przynieść ukojenie zmęczonym oczom?

Bezcennym wsparciem dla zmęczonych oczu jest stosowanie reguły 20-20-20. Zgodnie z jej zaleceniami, co 20 minut przyglądaj się dowolnemu obiektowi oddalonemu o około 20 m przez co najmniej 20 sekund. Dodatkowo, zaplanuj krótkie przerwy, bez względu na natłok obowiązków. Wystarczy, że raz na godzinę oderwiesz wzrok od ekranu na 1-5 minut i świadomie zaczniesz mrugać, a poczujesz ulgę. Jest to ważne szczególnie przy pracy w soczewkach kontaktowych, które nasilają przesuszenie spojówek.

Jeśli objawy ze strony narządu widzenia są bardzo dokuczliwe, zadbaj o większą wilgotność powietrza w pomieszczeniu, w którym pracujesz. Jeśli to jednak niemożliwe – częściej sięgaj po krople do oczu. Do wyboru masz kilka ich typów:

• Nawilżające (tzw. sztuczne łzy) – najczęściej stosowane przy suchości i podrażnieniach wynikających ze zmniejszonej częstotliwości mrugania. Zawierają polimery (np. hypromeloza), hialuronian sodu lub karbomery, które zwiększają lepkość i wydłużają czas oddziaływania na powierzchnię oka.
• Z lipidami – przeznaczone dla oczu z problemem zaburzenia warstwy lipidowej filmu łzowego (częste przy niedoczynności gruczołów Meiboma). Produkty te pomagają ograniczyć parowanie łez.
• Przeciw zaczerwienieniu – dają szybki efekt redukujący zaczerwienienie wynikające z podrażnienia i zmęczenia, ale nie eliminują przyczyny objawu, dlatego nie są rekomendowane do regularnego stosowania bez konsultacji z okulistą.

Źródła:

1. media.wokularach.pl/media/pdfy/zycie-przed-ekranem-v2.pdf, dostęp: 27.11.2025 r.
2. www.jzo.com.pl/wp-content/uploads/Artykuł-Magazyn-Oko-Michał-Frączek.pdf, dostęp: 27.11.2025 r.
3. R. Naskręcki, M.  Grzonka, 2016. Blue Light Hazard, czyli czy i jak chronić się przed nadmiarem światła niebieskiego, „Optyka” nr 3(40),  www.researchgate.net/publication/306892596_Blue_Light_Hazard_czyli_czy_i_jak_chronic_sie_przed_nadmiarem_swiatla_niebieskiego, dostęp: 27.11.2025 r.
4.  Kluk, A, Sznitowska, M., 2010.  Substancje pomocnicze w lekach do oczu. „Farmacja Polska”, nr 66(8), s. 567-572.